UNESCO-werelderfgoedroute

De werelderfgoedstatus van Geghard geldt niet alleen het klooster. Hij geldt het klooster én het bovenste Azat-dal, dus de kloof, de rotswanden en de weg erheen. Zo staat het in de inschrijving, en het verandert hoe je de heenreis bekijkt.

Armenië heeft drie vermeldingen op de werelderfgoedlijst, en ze liggen ver uit elkaar. Etsjmiadzin met zijn kerken in Vagharshapat en de ruïne van Zvartnots ligt een half uur ten westen van Jerevan. Geghard ligt een uur ten oosten. Haghpat en Sanahin liggen in Lori, drie tot vier uur noordelijk in het Debed-dal, twee kloosters aan weerszijden van het dal en in zicht van elkaar.

Daarmee is deze route vooral een rijvraag. Het zuidelijke deel van de lijst gaat op één dag; voor het noorden heb je een overnachting nodig. Wie alles op één dag probeert, heeft 's avonds vier parkeerplaatsen gezien.

We rijden de noordelijke etappe in de ochtend. De weg door het Debed-dal is lang, smal en in het donker onaangenaam, omdat onverlichte voertuigen daar dagelijkse kost zijn. 's Middags boven, 's avonds beneden — die volgorde werkt.

In Etsjmiadzin staat er op een doordeweekse dag een kathedraal en op een feestdag een mensenmenigte ervoor. We zeggen je vooraf wat er speelt en spreken een verzamelpunt af voordat we naar binnen gaan.

Haghpat en Sanahin kun je naast elkaar leggen, en daarin zit de eigenlijke winst van deze route. Twee kloosters uit dezelfde tijd en dezelfde bouwschool, enkele kilometers uit elkaar — en toch heeft bijna elke bezoeker na korte tijd een favoriet. Welke, hangt minder van de architectuur af dan van het weer op die dag. De weg tussen beide duurt een kwartier, en de meesten leggen hem twee keer af, omdat ze hun keuze nog eens willen toetsen.

Bij sneeuw in het noorden draaien we de volgorde om en rijden we eerst naar het westen. Geschrapt wordt er daarom niets; de dag ziet er alleen anders uit.