Thermale bronnen & spa

Het water in de bekkens onder de Duivelsbrug is niet overal even warm. Je schuift twintig centimeter opzij en zit ineens in iets dat vijf graden koeler is, omdat daar rivierwater binnendringt. De warme plek zoeken houdt de meesten bezig tot ze het voor het eerst koud krijgen.

Deze dag wordt gedragen door twee plekken die nauwelijks verschillender konden zijn. In de Vorotankloof in Syunik heeft heet mineraalwater over duizenden jaren travertijn afgezet, tot er een brug uit ontstond; eronder liggen bekkens in oranje en roestrood gekleurde sinter, open, zonder kassa en zonder kleedhokje. Boven Jermuk in Vayots Dzor staat het tegendeel: geisers die om de paar minuten warm mineraalwater uitstoten, en daaromheen een kuuroord waar het water sinds de Sovjettijd in gebouwen wordt beheerd.

Drinken en baden zijn twee dingen. In de drinkhal van Jermuk komt het water met verschillende temperaturen uit meerdere kranen, en het smaakt naar metaal en zwavel. De meesten proberen er twee en laten de derde staan.

De sinter onder water is glad als zeep. Er blootsvoets in gaan loopt zelden goed af; badschoenen of oude gympen lossen het probleem volledig op, en zonder kom je op sommige plekken niet eens het bekken in, omdat de instap over schuine, permanent overstroomde platen loopt.

Veertig graden water en acht graden lucht zijn een combinatie waarmee de bloedsomloop moet omgaan. Twintig minuten achter elkaar volstaat, daarna eruit, afdrogen, aankleden, en na een pauze nog eens. Alcohol vooraf is de reden waarom mensen in warm water omvallen, en die waarschuwing is niet theoretisch.

De weg terug naar de auto is het onderschatte deel. Nat haar bij wind op tweeduizend meter koelt sneller af dan de klim opwarmt. Een muts in de dagbagage klinkt belachelijk, tot je in oktober nat op die helling staat.