Vulkanen & geisers

Deze route heeft twee topdagen en drie verbindingsdagen, en ze opent meteen met een vulkaan: de kegel van de Hatis staat 2.528 meter hoog, geen dertig kilometer ten oosten van Jerevan, dicht genoeg om dezelfde avond weer in de stad te slapen. Daarna trekt de lijn zuidwaarts — Jermuk op 2.080 meter, Sisian op 1.600, en daar blijft de bagage twee nachten liggen, want de dag ertussen heeft geen kilometer over voor een wisseling van verblijf. Die dag klimt naar 3.300 meter, de caldera boven Ughtasar in, en zakt dezelfde avond weer omlaag. Moeilijkheidsgraad 3 van 5: twee dagen hoofdweg, twee met korte, harde stukken terrein, en één die vrijwel alleen uit piste bestaat.

De eerste dag vraagt de minste uren achter het stuur en is toch de generale repetitie voor al het andere. Krap dertig kilometer asfalt voeren over de hoogvlakte van Kotayk tot het dorp Kaputan, en daar houdt het wegdek op. Wat volgt zijn grind- en aardesporen omhoog naar de bergweiden aan de voet van de kegel: onverhard, plaatselijk uitgespoeld, met stukken los gesteente ertussen. Lage gearing, minstens 22 centimeter bodemvrijheid en een verlaagde bandenspanning zijn hier geen advies maar voorwaarde; offroadfactor 4 van 5. Boven de weiden houdt elk wielspoor op — de kegel zelf is steil steengruis met rotstreden en wordt te voet beklommen, twee tot drie uur tot de top. Na regen weekt de leem op de lagere stukken op en maakt dezelfde piste merkbaar zwaarder.

Het tweede deel is van het water. Vanaf Jerevan is het 123 kilometer hoofdweg tot Yeghegnadzor en ruim vijftig meer omhoog naar het kuuroord; aan de rand daarvan begint de piste die naar de geisers voert, op zo’n 2.100 meter. Wat er ligt is grof grind met diep ingesneden geulen, plus meerdere doorwaadbare plaatsen door beken en één rivier, in de vroege zomer op hun hoogst — factor 4 van 5, en het wielspoor loopt tot aan de bron door. De dag erna zakt de weg uit Jermuk het dal in, draait naar het oosten, neemt op de grens van twee provincies een pashoogte van 2.344 meter en daalt naar de 1.600 meter van Sisian. Vandaar liggen de steenrijen van Zorats Karer vier kilometer verharde zijweg verderop, de Shaki-waterval zeven, met een paar honderd meter grind aan het slot.

De vierde dag is de reden dat deze reis als expeditie wordt gereden. Vanaf Ishkhanasar klimt een hooglandpiste over zeventien kilometer zo’n 1.400 hoogtemeters de caldera in, op 3.300 meter: los steengruis, rotstreden, doorwaadbare plaatsen vol smeltwater en bovenin sneeuwvlekken tot diep in de zomer. Offroadfactor 5 van 5, en niemand rijdt haar met één enkele wagen. Betrouwbaar open is ze van half juli tot eind augustus, met geluk tot in september; valt je datum eerder of later in het seizoen van juni tot en met oktober, dan komt er een aangepaste etappe rond Sisian voor in de plaats. Dag vijf is dan de terugweg over twee passen: opnieuw die 2.344 meter, dan de bochten omhoog naar de Vardenyats-pas op 2.410 meter, met de karavanserai Selim net onder de pashoogte, daarna omlaag naar het Sevanmeer op 1.900 en de laatste ruim zestig kilometer naar Jerevan. Je onderkomen hangt af van de comfortklasse, niet van de plaats: Signature betekent spahotel, Expedition een gastenverblijf, Frontier wildkamperen. Rijd je zelf, dan heb je op de twee pistedagen de leidende gids voor je; de rest van de afstand rijd je alleen.