Het zuiden: kloosters & wijn

Zeven dagen, zes nachten, vier slaapplaatsen — en geen enkele dag die boven drie uur zuivere rijtijd uitkomt. Precies daarin verschilt deze week van de compacte routes door hetzelfde zuiden: de doelen blijven dezelfde, de porties worden kleiner. Anderhalf uur op de eerste dag, ruim een uur op de derde, krap drie op de zesde, de rest ligt daartussen. Moeilijkheidsgraad 2 van 5. Die waarde hangt hier minder aan de ondergrond — verreweg het grootste deel van het traject is verhard — dan aan de combinatie van een hele week en hoogte: tussen de Ararat-vlakte op zo’n 830 meter en de overgang op de provinciegrens op 2.344 meter zit ruim 1.500 meter klim, en beide punten rijdt dezelfde wagen.

De eerste dag staat op zichzelf. Vanuit Jerevan, rond 990 meter, lopen ruim veertig kilometer asfalt zuidwaarts de vlakte in; Khor Virap zit daar op een heuvel op ongeveer 830 meter, het laagste punt van de hele reis, en ’s avonds staat de wagen weer in de hoofdstad. Pas de tweede dag draait naar het oosten en begint te klimmen: 110 kilometer hoofdweg tot Areni op 990 meter, waar de Areni-1-grot pal naast de rijbaan opengaat, daarna twaalf kilometer zijweg de Amaghu-kloof op naar klooster Noravank op zo’n 1.591 meter. Slapen doe je in Yeghegnadzor, 1.194 meter.

Twee plekken in de week vragen echte rijtechniek, en de eerste valt op de derde dag. Eerst takt voorbij Vayk een korte zijweg van de Jermuk-weg af en zakt naar de Arpa, waar klooster Gndevank op 1.750 meter achter zijn weermuur staat; het wegdek wisselt daar tussen asfalt en vast grind, offroadfactor 2 van 5, en na regen wordt het zacht. Serieus wordt het pas tegen de avond. Vanaf de rand van Jermuk, 2.080 meter, klimt een grindweg de hoogvlakte op naar de geisers, rond 2.100 meter — losse ondergrond, diepe uitspoelingen, meerdere doorwaadbare plaatsen, factor 4 van 5. Lage gearing ingeschakeld, bandenspanning omlaag, afstand houden in het konvooi; er wordt tot aan de bron gereden, en pas daar stap je uit.

Vanaf de vierde dag is de week van Syunik. De hoofdweg klimt op de provinciegrens tot 2.344 meter, geasfalteerd en steil, en zware sneeuwval kan die overgang op elke dag van het jaar dichtgooien. Daarachter liggen Sisian op 1.600 meter, de rechtopstaande stenen van Zorats Karer, 1.770 meter, met een korte toegangsweg open over de hoogvlakte, en ten slotte Goris op zo’n 1.385 — en daar blijft de wagen twee nachten staan, de enige keer deze week. De vijfde dag heeft die rust nodig: klooster Tatev op 1.580 meter, de dalweg die naar de Satani Kamurj zakt tot 1.020 meter, en langs dezelfde bochten weer omhoog. De zesde voegt Oud-Khndzoresk toe, daarna begint de terugweg. Welk bed er ’s avonds wacht, bepaalt de geboekte comfortklasse en niet de plaats: in de klasse Signature is dat een hotel met spa, in de Expedition een gastenverblijf, in de Frontier wildkamperen. Rijd je zelf, dan blijft alleen de grindweg boven Jermuk bij de leidende gids, die daar als eerste omhoog gaat. Er wordt gereden van juni tot en met oktober.